२८ श्रावण २०८२, बुधबार
काठमाडौँ। धर्मको परिभाषा मानव सभ्यताको आरम्भदेखि नै बहसको विषय रहँदै आएको छ।
धार्मिक दृष्टिमा धर्म भनेको सत्य, न्याय, करुणा, प्रेम र कर्तव्य पालन गर्ने जीवन पद्धति हो। वेद, उपनिषद्, बाइबल, कुरान लगायतका ग्रन्थहरूमा धर्मलाई ‘जीवनलाई सत्यतर्फ उन्मुख गराउने मार्ग’ भनेर व्याख्या गरिएको छ।
विज्ञानको दृष्टिले, धर्मलाई मानव मस्तिष्क र समाजको विकासक्रममा उत्पन्न भएको एक सामाजिक–सांस्कृतिक संरचना मानिन्छ, जसले नैतिक मूल्य, एकता र आपसी विश्वासलाई मजबुत बनाउँछ। न्युरोसाइन्सका अध्ययनले प्रार्थना, ध्यान र धार्मिक क्रियाकलापले मस्तिष्कको ‘प्रिफ्रन्टल कोर्टेक्स’ सक्रिय पार्ने, तनाव घटाउने र सकारात्मक भावनामा वृद्धि गर्ने देखाएको छ।
आध्यात्मिक दृष्टिले, धर्मलाई आत्मज्ञान, आत्मसंयम र प्रकृतिसँगको सामञ्जस्यको बाटो मानिन्छ। योग, ध्यान र सेवा–भावलाई धर्मको आधार मान्ने परम्परामा, बाह्य अनुष्ठानभन्दा आन्तरिक शुद्धतालाई प्राथमिकता दिइन्छ।
यसरी धर्म एकैपटक व्यक्तिगत आत्मिक विकासको साधन, सामाजिक एकताको माध्यम र वैज्ञानिक दृष्टिले मानसिक स्वास्थ्यका लागि लाभदायी अभ्यास पनि हो।
प्रकाशित मिति: २८ श्रावण २०८२, बुधबार
