हृदयघातको खतरा बढ्दै, बच्न यी सावधानिहरू अपनाउनुहोस्

काठमाडौं। पछिल्लो समय हृदयघातका घटनाहरू विश्वभर जस्तै नेपालमा पनि तीव्ररूपमा वृद्धि भएको देखिन्छ। व्यस्त जीवनशैली, अस्वस्थ खानपान, तनाव र व्यायामको कमीले गर्दा ३०–४० वर्षको उमेर समूहमै समेत हृदयघातको जोखिम बढ्न थालेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

विशेषज्ञहरूको भनाइमा, समयमै सचेतना नअपनाउँदा हृदयघात जस्तो ज्यानमारा रोगले कसैलाई पनि अकल्पनीय रूपमा प्रभावित गर्न सक्छ।

हृदयघात के हो?
हृदयघात त्यस्तो अवस्था हो जब हृदयसम्म रगत आपूर्ति गर्ने नसा अवरुद्ध हुन्छन्। यसले गर्दा हृदयमा अक्सिजनको कमी हुन्छ र हृदयको मांसपेशीहरू क्षतिग्रस्त हुँदै जान्छन्। यदि समयमै उपचार नभए प्राणघातक हुन सक्छ।

किन हुन्छ हृदयघात?

१. कोलेस्टेरोल जमेर नसा साँघुरो हुनु
– खराब कोलेस्टेरोल नसा भित्र जम्दै जान्छ र रक्त प्रवाह अवरुद्ध गर्छ।

२. उच्च रक्तचाप
– उच्च रक्तचापले नसा कमजोर बनाउँछ र रक्त प्रवाह अवरुद्ध हुने सम्भावना बढाउँछ।

३. धूम्रपान र मद्यपान
– नसा खुम्च्याउने, रक्तचाप बढाउने र रक्तमा थक्का जमाउने प्रमुख कारणहरू।

४. मधुमेह
– रक्तमा चिनीको मात्रा बढ्दा नसा भित्रको आन्तरिक भित्तोमा क्षति पुग्छ, जसले हृदयघातको जोखिम बढाउँछ।

५. तनाव र मानसिक दवाव
– दीर्घकालीन तनावले रक्तचाप बढाउने, हर्मोन असन्तुलन गर्ने र हृदयघातको जोखिम बढाउँछ।

६. उमेर, वंशानुगत कारण र मोटोपन
– उमेरसँगै नसा कमजोर हुन्छन्। परिवारमा हृदयघातको इतिहास भएका व्यक्तिहरू जोखिममा हुन्छन्। मोटोपनले पनि हृदयघात सम्भावना बढाउँछ।

हृदयघातका प्रारम्भिक लक्षणहरू

-छातीको बायाँपट्टि एक्कासि भारीपन र दुखाइ

-बायाँ हात, ढाड, जबडा वा पेटतिर दुखाइ सर्ने

-पसिना आउने, श्वास फेर्न गाह्रो हुने

-अचानक कमजोरी र चक्कर आउने

-मानसिक अशान्ति र बेचैनी महसुस हुने

लक्षण देखिनासाथ तत्काल अस्पताल जानु आवश्यक हुन्छ।

कसरी बच्न सकिन्छ? (पूर्वसावधानी उपायहरू)

-स्वस्थ आहार — फाइबरयुक्त खाना, हरियो सागपात, कम नुन र कम चिल्लो पदार्थ सेवन।

-दैनिक ३० मिनेट शारीरिक व्यायाम।

-धूम्रपान र मद्यपान पूर्णरूपमा त्याग्ने।

-रक्तचाप, चिनी र कोलेस्टेरोल नियमित परीक्षण गर्ने।

-तनाव व्यवस्थापनका लागि योग ध्यान वा रचनात्मक गतिविधिमा समय बिताउने।

हृदयघात अचानक देखिने समस्या भए पनि यसको मूल कारणहरू दीर्घकालीन जीवनशैलीसँग जोडिएका हुन्छन्। स्वस्थ जीवनशैली र समयमै स्वास्थ्य परीक्षणले हृदयघातको जोखिम घटाउन सकिन्छ। “समयमै सचेत हुनु नै बच्ने उत्तम उपाय हो।”