२० बैशाख २०८३, आईतवार
काठमाडौँ । वरिष्ठ शिक्षाविद् डा. केदारभक्त माथेमाले शिक्षा क्षेत्रमा व्यापारीकरण बढेको भन्दै यसलाई रोक्न सार्वजनिक शिक्षामा सुधारको आवश्यकता रहेको बताउनुभएको छ ।
आईतवार काठमाडौं महानगरपालिकाको शिक्षा विभागद्वारा आयोजित ‘विद्यालयको शैक्षिक, भौतिक तथा व्यवस्थापकीय सुधार’ विषयक अभिमुखिकरण कार्यक्रममा बोल्दै उनले निजी विद्यालयको प्रभावका कारण शिक्षा क्षेत्र महंगो बन्दै गएको बताएका छन् । उनले नेपालमा प्रत्येक नागरिकले औसतमा कुल आम्दानीको करिव ६ दशमलव ८ प्रतिशत शिक्षामा खर्च गर्ने गरेको उल्लेख गरेका छन्। विकसित देशहरुको तुलनामा नेपालमा शिक्षा महंगो हुँदै गएको भन्दे उनले यसलाई नियन्त्रण गर्न सरकारले सामुदायिक विद्यालयमा केन्द्रित हुनुपर्नेमा जोड दिए । शिक्षा क्षेत्रको बजारिकरण रोक्न र सबै नागरिकलाई समान अवसर सुनिश्चित गर्न सार्वजनिक शिक्षामा लगानी बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ । निजी विद्यालयको विस्तारले खर्च बढाउनुका साथै सामाजिक विभाजनलाई समेत गहिरो बनाउँदै गएकोप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
उनले भने, ‘नेपालको शिक्षा धेरै महंगो भयो । प्रत्येक नेपाली नागरिकले औसतमा शिक्षामा कुल आम्दानीको ६ दशमलव ८ प्रतिशत खर्च गर्दछन् । अन्य कुनैपनि विकसित देशमा यति महंगो हुदैन । त्यसकारण हामीले सार्वजनिक शिक्षामा सुधार गर्नसक्यौँ भने यो बन्द हुन्छ । जापानमा पनि ४ प्रतिशत हुन्छ । तर त्यहाँ उच्च शिक्षाको तयारीका लागि यो लगानी बढी भएको हो । यो सबै पैसा सामूदायिक विद्यालयमा गयोक भने विचार गर्नुहोस् त कति बचत हुन्छ ? यो सबै निजी विद्यालयको कारण भएको हो । त्यसकारण साउथ एसियामा जे सुकैहोस् । नेपालले चाँही सार्वजनिक शिक्षामा जोड दिनुपर्छ । यसले मिलनसार समाज निर्माण गर्छ । यसले खर्च घटाउनुका साथै शिक्षाको बजारीकरण रोक्छ । सबैको शिक्षामा समान अवसरका लागि पनि सार्वजनिक शिक्षामा लगानी बढाउनुपर्छ । अहिले शिक्षा मन्त्रालयले पाँच कक्षासम्म परिक्षा नलिने नीति लिएको छ । यो एकदमे राम्रो हो । तर विद्यार्थीलाई निरन्तर गृहकार्य गराउन लगाउनुपर्छ ।’
सरकारको कक्षा ५ सम्म परीक्षा नलिने नीति सकारात्मक भएको उल्लेख गर्दै उहाँले विद्यार्थीलाई निरन्तर गृहकार्यमार्फत सिकाइ प्रक्रियामा सक्रिय राख्नुपर्ने बताएका छन् ।
प्रकाशित मिति: २० बैशाख २०८३, आईतवार
