९ कार्तिक २०८३, आईतवार
✍️देवीलाल पाण्डे
“पुरुष १८ वर्षसम्म मात्र बाँच्छ, त्यसपछि त ऊ केवल जीवित रहन्छ।”
कहिलेकाहीँ यो वाक्य कठोर लाग्न सक्छ, तर जीवनको गहिराइमा पुगेर हेर्दा यसभित्र एउटा ठूलो सत्य लुकेको हुन्छ।
१८ वर्षसम्म एउटा छोरा सपनामा बाँच्छ। उसलाई संसार सुन्दर लाग्छ, आकाश आफ्नै हो जस्तो लाग्छ, हरेक बाटो सफलतामा पुग्छ जस्तो लाग्छ। ऊ स्वतन्त्र हुन्छ, न कुनै ठूलो जिम्मेवारी हुन्छ, न भविष्यको चिन्ताले निद्रा हराउँछ। उसले आफ्ना इच्छाहरूको पछि दौडिन सक्छ, आफ्ना रहरहरू पूरा गर्न सक्छ।
तर जब समय अगाडि बढ्छ, जीवनले उसलाई बिस्तारै वास्तविकताको पाठ पढाउन थाल्छ।
एक दिन ऊ बाबुको काँधमा बसेर संसार हेर्ने बालकबाट बाबुको काँध बन्नुपर्ने जिम्मेवारीमा पुग्छ। आमाको आँखामा आशा देख्छ, भाइबहिनीको भरोसा देख्छ, पत्नीको विश्वास देख्छ र छोराछोरीको भविष्य देख्छ। त्यसपछि उसका आफ्ना रहरहरू विस्तारै जिम्मेवारीको भीडमा हराउन थाल्छन्।
उसले धेरै पटक आफूलाई मनपर्ने कुरा त्याग्छ, ताकि परिवारका सदस्यहरू मुस्कुराउन सकून्। उसले आफ्नो थकान लुकाउँछ, ताकि घरमा चिन्ता नफैलियोस्। उसले आफ्नो पीडा दबाउँछ, ताकि अरूको आँखा रसाउन नपरोस्।
धेरै पुरुषहरू यस्ता हुन्छन्, जो रातभर चिन्ताले नसुते पनि बिहान मुस्कुराएर काममा निस्किन्छन्। उनीहरूको मनभित्र आँधी चलिरहेको हुन्छ, तर अनुहारमा शान्त समुद्र देखिन्छ। किनकि समाजले पुरुषलाई रुन सिकाएको हुँदैन, केवल सहन सिकाएको हुन्छ।
जब घरमा समस्या आउँछ, सबैको नजर पुरुषतर्फ जान्छ। जब आर्थिक संकट आउँछ, सबैको भरोसा उसैमा टिक्छ। जब परिवारलाई सुरक्षा चाहिन्छ, ऊ नै अगाडि उभिन्छ। तर उसलाई कसले सोध्छ—”तिमी कस्तो छौ?”
कति पुरुषहरू आफ्ना सपना अधुरा छोडेर परिवारको सपना पूरा गर्न लागिपर्छन्। कति पुरुषहरू आफ्नो खुसी बेचेर छोराछोरीको भविष्य किन्छन्। कति पुरुषहरू आफ्ना इच्छाहरूलाई चुपचाप दफन गरेर अरूका आवश्यकताहरू पूरा गरिरहेका हुन्छन्।
जीवनको सबैभन्दा ठूलो विडम्बना यही हो—पुरुषले सबैलाई साथ दिन्छ, तर धेरै पटक उसलाई साथ दिने कोही हुँदैन। ऊ सबैका लागि बलियो बन्न खोज्छ, तर उसको कमजोरी बुझ्ने मान्छे दुर्लभ हुन्छन्।
त्यसैले कुनै पुरुष चुप छ भने उसलाई कमजोर नठान्नुहोस्। सायद ऊ शब्दले भन्न नसक्ने हजारौँ लडाइँहरू लडिरहेको छ। कुनै पुरुष मुस्कुराइरहेको छ भने पनि ऊ भित्रैदेखि खुसी छ भन्ने जरुरी छैन। सायद ऊ आफ्नो पीडा लुकाएर अरूलाई खुसी राख्न खोजिरहेको छ।
पुरुष केवल पैसा कमाउने मेसिन होइन, ऊ पनि भावना भएको मानिस हो। उसलाई पनि माया चाहिन्छ, सम्मान चाहिन्छ, सुन्ने कान चाहिन्छ र बुझ्ने मन चाहिन्छ।
यदि तपाईंको जीवनमा कुनै पुरुष छ—बुबा, दाजु, भाइ, पति, छोरा वा साथी—एक पटक उसको काँधमा हात राखेर सोध्नुहोस्, “तिमी साँच्चै कस्तो छौ?” सायद त्यो प्रश्नले उसको मनको भारी केही हलुका गरिदिन सक्छ।
किनकि धेरै पुरुषहरू बाँचिरहेका त हुन्छन्, तर आफ्ना सपनाहरू, आफ्ना चाहनाहरू र आफ्ना भावनाहरूलाई चुपचाप भित्रै गाडेर।
आज समय निकालेर आफ्नो जीवनका ती पुरुषहरूलाई सम्झिनुहोस्, जसले आफ्ना खुसीहरू त्यागेर तपाईंको मुस्कान जोगाएका छन्। उनीहरूको मौन संघर्षलाई सम्मान गरौँ, उनीहरूको त्यागलाई बुझौँ र उनीहरूलाई पनि कहिलेकाहीँ “तिमी एक्लो छैनौ” भन्ने अनुभूति गराऔँ।
पुरुषको जीवनको सबैभन्दा ठूलो सफलता पैसा कमाउनु होइन, आफ्नो परिवारको अनुहारमा मुस्कान देख्नु हो। तर त्यो मुस्कानको मूल्य उसले आफ्नो जीवनका कति सपना गुमाएर चुकाएको हुन्छ, त्यो उसैलाई मात्र थाहा हुन्छ।
प्रकाशित मिति: ९ कार्तिक २०८३, आईतवार
